است كه در جانب يمين بوده باشند ، و در سلام ثانى مقصود كسانى است كه در جانب يسار بوده باشند . و اما امام پس مأموم مخير است در اين كه در سلام اول قصد نمايد او را ، پس در اين صورت مقصود در سلام اول امام و حضار در جانب يمين خواهد بود ، يا در سلام ثانى پس قصد در سلام اول منحصر در غير امام خواهد بود ، و حمل عبارت به اين معنى اولى است ، وجه أولويت ظاهر مىشود بعد از تأمل . خامس اقوال : ظاهر مىشود از مرحوم شيخ شهيد در دروس ، حاصل آن اين است كه مصلى خواه امام بوده باشد يا منفرد قصد مىكند أنبياء و ملائكه و حفظه و ائمه أطهار عليهم السّلام را ، و مأموم قصد مىكند در سلام اول رد بر امام را و در سلام ثانى قصد مىكند مأمومين را « 1 » . مقتضاى اين كلام اين است كه مأموم مقصود امام نبوده باشد ، بنابراين پس قصد رد از مأمومين در سلام او بى جا خواهد بود ، و أيضا اين كه منفرد و امام قصد أنبياء و ملائكه و حفظه و ائمه عليهم السّلام مىكنند و مأموم اين قصد را نمىتواند نمود بلكه قصد او را امام است در اول و خصوص مأمومين است در ثانى ، وجه اين معلوم نيست ، پس كلام آن مرحوم در بيان اولى از دروس است . قال في البيان : ثم الامام يقصد السلام على الانبياء و الائمة و الحفظة و المأمومين و كذا المنفرد الا في قصد المأمومين و المؤتم يقصد باحداهما الرد على الامام و بالاخرى مقصد الامام « 2 » . وجه اولويت از آنچه مذكور شد ظاهر مىشود . سادس اقوال : ظاهر مىشود از كلام آن مرحوم در لمعه حاصل آن اين است : مصلى خواه امام يا منفرد قصد مىكند انبياء و ملائكه و ائمه عليهم السّلام را ، و همچنين مسلمين از انس و جن را ، و همچنين است مأموم به علاوه قصد رد امام

--> « 1 » دروس شهيد اول ص 40 . « 2 » بيان شهيد اول ص 95 .